Endodontik cerrahi, kök kanal tedavisinin tek başına yeterli olmadığı veya dişin kök ucundaki problemin doğrudan cerrahi olarak tedavi edilmesinin gerektiği seçilmiş vakalarda uygulanan ileri bir endodontik tedavi yöntemidir.

En sık uygulanan endodontik cerrahi işlemlerden biri kök ucu rezeksiyonu (apikal cerrahi) olarak adlandırılır.

Amaç, mümkün olduğunca doğal dişi ağızda tutmak, kök ucundaki enfekte veya iltihaplı dokuyu uzaklaştırmak ve kök kanal sisteminin kök ucunu uygun şekilde tedavi etmektir.

Uzm. Dr. Dt. Kerem Aşkın – Endodonti Uzmanı

Endodontik cerrahi, dişin kök ucuna çevre dokulardan ulaşarak gerçekleştirilen cerrahi bir endodontik tedavidir.

Kök kanal tedavisi ile ulaşılması veya tedavi edilmesi mümkün olmayan bazı problemlerde cerrahi yaklaşım değerlendirilebilir.

İşlem sırasında diş etinde küçük bir giriş oluşturularak kökün uç bölgesine ulaşılır. Problemli dokular uzaklaştırılır ve gerekli görülen durumlarda kökün uç kısmı rezeksiyonla alınarak kök ucunun sızdırmaz şekilde kapatılması amaçlanır.

Kök ucu rezeksiyonu, diş kökünün uç kısmının cerrahi olarak uzaklaştırılması ve kök kanalının kök ucunun uygun bir materyalle kapatılması işlemidir.

Halk arasında “kök ucu ameliyatı” veya “kök ucu operasyonu” olarak da ifade edilebilir.

Kök ucu rezeksiyonu, uygun vakalarda doğal dişin çekilmeden ağızda tutulmasına yardımcı olabilecek bir tedavi seçeneğidir.

Endodontik cerrahi her kanal tedavisi sonrasında gerekli değildir.

Cerrahi tedavi kararı; dişin klinik durumu, radyografik bulguları, daha önce uygulanan tedaviler ve problemin nedenine göre değerlendirilir.

Endodontik cerrahi özellikle şu durumlarda gündeme gelebilir:

• Kanal tedavisinden sonra kök ucundaki lezyonun devam etmesi
• Kanal tedavisinin yenilenmesinin mümkün veya uygun olmadığı durumlar
• Kök kanal sisteminin belirli bölgelerine ortograd yoldan ulaşılamaması
• Kök ucunda devam eden enfeksiyon veya inflamasyon
• Kök kanalının tedavisi sırasında oluşmuş bazı komplikasyonlar
• Kök ucunda veya çevresindeki dokularda cerrahi olarak değerlendirilmesi gereken patolojiler
• Kanal tedavisi ile çözülemeyen seçilmiş vakalar

Cerrahi gerekip gerekmediğine karar verilmeden önce mümkünse mevcut kanal tedavisinin ve dişin genel durumunun ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Hayır.

Kanal tedavisinden sonra problem devam ettiğinde öncelikle problemin nedeni araştırılmalıdır.

Bazı vakalarda kanal tedavisinin yenilenmesi (retreatment) daha uygun bir seçenek olabilir.

Bazı vakalarda ise kanal tedavisinin yenilenmesinin mümkün olmadığı veya yeterli olmayacağı durumlarda endodontik cerrahi değerlendirilebilir.

Bu nedenle tedavi seçimi her diş için ayrı yapılmalıdır.

Endodontik cerrahi, genellikle lokal anestezi altında gerçekleştirilir.

Dişin klinik durumu değerlendirilir. Gerekli radyografik incelemeler yapılır.

Vakanın özelliklerine göre üç boyutlu görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabilir.

İşlem bölgesi lokal anestezi ile uyuşturulur.

Amaç, cerrahi işlem sırasında hastanın ağrı hissetmemesini sağlamaktır.

Diş etinde kontrollü bir giriş oluşturularak kökün problemli bölgesine ulaşılır.

Kök ucundaki enfekte veya patolojik dokular temizlenir.

Gerekli durumlarda kökün uç kısmı uygun miktarda uzaklaştırılır.

Kök kanalının kök ucundaki bölümünün sızdırmaz şekilde kapatılması amacıyla uygun bir materyal kullanılır.

Cerrahi alan temizlenerek diş eti uygun şekilde kapatılır ve dikiş atılır.

İyileşme süreci hastanın durumuna ve yapılan işlemin kapsamına göre değişir.

Endodontik cerrahi, küçük ve hassas anatomik yapıların bulunduğu bir bölgede gerçekleştirilir.

Dental operasyon mikroskobu, cerrahi çalışma alanının yüksek büyütme ve güçlü aydınlatma altında değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Mikroskop özellikle:

• Kök ucunun ayrıntılı değerlendirilmesi
• Küçük anatomik yapıların görülmesi
• Kök yüzeyinin incelenmesi
• Cerrahi kavitenin kontrolü
• Kök ucu dolgusunun uygulanması

gibi aşamalarda görüşün artırılmasına yardımcı olabilir.

Mikroskop kullanımı, cerrahi işlemin kendisinin yerine geçmez; doğru tanı, vaka seçimi ve uygun cerrahi teknikle birlikte değerlendirilmelidir.

İşlem lokal anestezi altında gerçekleştirildiği için operasyon sırasında ağrı hissedilmemesi hedeflenir.

İşlem sonrasında cerrahi bölgeye bağlı olarak hafif ağrı, hassasiyet veya şişlik oluşabilir.

Size verilen işlem sonrası bakım önerilerine uyulması iyileşme sürecinin daha rahat geçirilmesine yardımcı olur.

Şiddetli, giderek artan veya beklenenden uzun süren şikâyetlerde kontrol muayenesi gerekir.

Uygun vakalarda endodontik cerrahinin temel amacı doğal dişi korumaktır.

Tedavi ile:

• Kök ucundaki problemli dokulara doğrudan ulaşılması,
• Kök ucunun cerrahi olarak değerlendirilmesi,
• Gerekli durumlarda kök ucunun uzaklaştırılması,
• Kök ucunun sızdırmaz şekilde kapatılması,
• Uygun vakalarda çekim yerine dişin ağızda tutulmasının mümkün olması

amaçlanır.

Her cerrahi işlemde olduğu gibi endodontik cerrahide de tedavinin başarısı; doğru tanı, uygun vaka seçimi, dişin mevcut durumu ve uygulanan tedavinin özellikleri gibi birçok faktöre bağlıdır.

İyileşme süreci uygulanan işlemin kapsamına ve hastanın bireysel özelliklerine göre değişebilir.

İşlem sonrasında:

• Cerrahi bölgede hassasiyet
• Hafif şişlik
• Çiğneme sırasında rahatsızlık

görülebilir.

Diş hekiminin önerdiği bakım kurallarına uyulması önemlidir.

Dikişlerin alınması gerekiyorsa uygun zamanda kontrol randevusu planlanır.

Endodontik cerrahinin amacı, uygun vakalarda doğal dişi çekmeden tedavi ederek ağızda tutmaya çalışmaktır.

Diş çekimi ise dişin ağızdan tamamen uzaklaştırılmasıdır.