Diş Çatlakları ve Kök Çatlakları | Çatlak Diş Tedavisi | Antalya

Diş çatlakları, diş dokusunda meydana gelen ve bazen çıplak gözle fark edilemeyen ince çatlaklardır. Çatlağın dişin hangi bölümünde bulunduğu, ne kadar ilerlediği ve pulpa dokusuna ulaşıp ulaşmadığı tedavi seçeneklerini doğrudan etkileyebilir.

Bazı çatlaklar yalnızca mine dokusunda sınırlı kalırken, bazıları dentin tabakasına veya dişin pulpa dokusuna kadar ilerleyebilir. Daha derin çatlaklar ise dişin köküne doğru uzanarak kök çatlağı veya dikey kök kırığı şeklinde ortaya çıkabilir.

Çatlak dişlerde doğru tanı her zaman kolay değildir. Özellikle çiğneme sırasında ortaya çıkan ve kısa süren ağrı, soğuğa karşı hassasiyet veya belirli bir noktada hissedilen rahatsızlık çatlak dişin belirtileri arasında olabilir.

Uzm. Dr. Dt. Kerem Aşkın – Endodonti Uzmanı

Çatlak diş, diş dokusunda oluşan ve dişin bütünlüğünü kısmen etkileyen bir çatlağın bulunmasıdır.

Çatlağın yönü ve derinliği büyük önem taşır. Bazı çatlaklar yüzeysel olabilir ve yalnızca restoratif bir işlemle takip edilebilirken, daha derin çatlaklar pulpa dokusunu etkileyebilir.

Çatlağın diş köküne doğru ilerlediği durumlarda ise dişin tedavi seçenekleri önemli ölçüde değişebilir.

Çatlak dişlerin belirtileri her hastada aynı olmayabilir.

En sık karşılaşılan şikâyetlerden bazıları:

• Çiğneme sırasında ani ve kısa süreli ağrı
• Isırdıktan sonra dişi bırakırken hissedilen ağrı
• Soğuk veya sıcak yiyecek ve içeceklere karşı hassasiyet
• Belirli bir dişte tekrarlayan ancak nedeni kolay belirlenemeyen ağrı
• Zaman zaman ortaya çıkan ve kaybolan diş ağrısı
• Daha önce yapılan dolguya rağmen devam eden hassasiyet
• Dişte görülen kırık veya çatlak
• İleri vakalarda diş eti çevresinde şişlik veya enfeksiyon

Özellikle çiğneme sırasında ortaya çıkan, kısa süreli ve belirli bir dişe lokalize olan ağrı çatlak diş açısından değerlendirilmesi gereken önemli bulgulardan biridir.

Ancak bu belirtiler yalnızca çatlak dişe özgü değildir. Benzer şikâyetler çürük, pulpa iltihabı, kanal tedavisi gerektiren başka durumlar veya diş eti problemlerinde de görülebilir.

Diş çatlaklarının tek bir nedeni olmayabilir.

Çatlak oluşumunda rol oynayabilecek faktörler arasında:

• Dişe gelen travmalar
• Sert yiyeceklerin ısırılması
• Diş sıkma ve gıcırdatma
• Büyük dolgular nedeniyle diş dokusunun zayıflaması
• Dişin aşırı yük altında kalması
• Ani sıcaklık değişimleri
• Yaşa bağlı diş dokusundaki değişiklikler
• Önceden yapılmış bazı restorasyonlar

bulunabilir.

Çatlak oluşumu çoğu zaman birden fazla faktörün birlikte etkisiyle ortaya çıkabilir.

Hayır.

“Diş çatlağı” genel bir tanımlamadır. Çatlağın dişin hangi bölümünde bulunduğu ve hangi yönde ilerlediği tedavi açısından önemlidir.

Çatlak yalnızca kron bölümünde bulunabilir veya dişin daha derin dokularına ilerleyebilir.

Kök çatlağı ise dişin kök bölgesini etkileyen daha ciddi bir durumdur. Özellikle dikey yönde ilerleyen kök çatlaklarında dişin korunması daha zor olabilir.

Bu nedenle çatlağın yalnızca varlığı değil, konumu, yönü ve derinliği değerlendirilmelidir.

Dikey kök kırığı, diş kökünden başlayarak farklı yönlerde ilerleyebilen bir kırık türüdür.

Daha önce kanal tedavisi yapılmış dişlerde de görülebilir.

Belirtiler her zaman belirgin olmayabilir. Bazı hastalarda:

• Çiğneme sırasında ağrı
• Tekrarlayan şişlik
• Lokalize diş eti problemi
• Derin ve dar periodontal cep
• Kanal tedavisine rağmen devam eden enfeksiyon

görülebilir.

Dikey kök kırığından şüphelenilen durumlarda ayrıntılı klinik ve radyografik değerlendirme gerekir.

Çatlak dişlerin teşhisi bazı vakalarda oldukça zor olabilir.

Tanı sırasında:

• Hastanın ağrı hikâyesi
• Çiğneme testi
• Dişin klinik muayenesi
• Dişin pulpa ve çevre dokularının değerlendirilmesi
• Dişin büyütme altında incelenmesi
• Radyografik görüntüler

birlikte değerlendirilir.

Gerekli durumlarda üç boyutlu görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabilir.

Ancak her çatlak standart röntgende veya üç boyutlu görüntülemede görülemeyebilir. Bu nedenle tanı, yalnızca tek bir görüntüleme yöntemine dayanılarak konulmamalıdır.

Çatlağın bulunduğu bölge ve derinliği tedavi seçeneğini belirler.

Yüzeysel veya dişin belirli bir bölümünde sınırlı çatlaklarda restoratif tedavi ve takip yeterli olabilir.

Çatlak pulpa dokusunu etkilediyse, uygun vakalarda kök kanal tedavisi ve ardından dişin yapısını korumaya yönelik restoratif tedavi uygulanabilir.

Ancak çatlak diş köküne doğru ilerlemişse veya dişin uzun dönem korunmasını engelleyen bir kök kırığı mevcutsa tedavi seçenekleri daha sınırlı olabilir.

Bu nedenle “çatlak dişin tedavisi” her hasta için aynı değildir.

Her çatlak dişe kanal tedavisi yapılmaz.

Kanal tedavisi gerekip gerekmediği, çatlağın pulpa dokusunu etkileyip etkilemediğine ve dişin diğer bulgularına göre değerlendirilir.

Pulpa dokusunun geri dönüşü olmayan şekilde etkilendiği uygun vakalarda kök kanal tedavisi uygulanabilir.

Ancak kök boyunca ilerleyen çatlaklarda kanal tedavisi tek başına çatlağı ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle öncelikle çatlağın nerede ve ne kadar ilerlediğinin belirlenmesi gerekir.

Kök çatlağının türü ve konumu burada belirleyicidir.

Kök boyunca ilerleyen dikey kırıklarda yalnızca kanal tedavisi uygulanması çatlağı ortadan kaldırmaz ve dişin prognozu olumsuz olabilir.

Buna karşılık bazı kök kırıklarında farklı tedavi yaklaşımları değerlendirilebilir.

Bu nedenle kök çatlağı şüphesinde doğrudan kanal tedavisine başlamak yerine, dişin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Evet, bazı vakalarda dental operasyon mikroskobu, diş yüzeyindeki küçük çatlakların ve klinik olarak şüpheli bölgelerin daha ayrıntılı incelenmesine yardımcı olabilir.

Yüksek büyütme ve güçlü aydınlatma, özellikle çatlağın başlangıç noktasının ve dişin ilgili bölgelerinin değerlendirilmesinde avantaj sağlayabilir.

Ancak mikroskop tek başına çatlağın varlığını veya köke kadar ilerleyip ilerlemediğini kesin olarak göstermez.

Tanı; klinik muayene, hastanın şikâyetleri ve gerekli görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konur.

Her çatlak diş çekilmez.

Dişin korunup korunamayacağı;

• Çatlağın konumuna
• Çatlağın derinliğine
• Kök bölgesine ilerleyip ilerlemediğine
• Pulpanın durumuna
• Dişin kalan sağlam dokusuna
• Dişin periodontal desteğine
• Dişin restoratif olarak yeniden yapılandırılabilir olup olmadığına

göre değerlendirilir.

Doğal dişin korunabileceği durumlarda mümkün olan konservatif tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Ancak dişin kök boyunca ilerleyen bir kırığa sahip olduğu ve uzun dönem korunmasının mümkün olmadığı bazı vakalarda çekim gündeme gelebilir.

Çatlağın ilerlemesi durumunda dişin pulpa dokusu etkilenebilir ve zaman içerisinde enfeksiyon gelişebilir.

Çatlak kök bölgesine ilerlediğinde ise dişi çevreleyen dokular da etkilenebilir.

Bu nedenle özellikle tekrarlayan çiğneme ağrısı, sıcak-soğuk hassasiyeti, şişlik veya daha önce tedavi edilmiş bir dişte devam eden şikâyet varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

Diş çatlaklarının tamamını önlemek mümkün değildir. Ancak diş üzerindeki aşırı yükü azaltmak bazı durumlarda riski azaltabilir.

Özellikle:

• Çok sert yiyecekleri ısırmaktan kaçınmak
• Dişlerle sert cisimleri kırmaya çalışmamak
• Diş sıkma veya gıcırdatma varsa değerlendirme yaptırmak
• Büyük dolgulu veya zayıflamış dişlerin uygun şekilde restore edilmesini sağlamak
• Travma sonrasında dişleri kontrol ettirmek

dişlerin korunmasına yardımcı olabilir.

Çatlak dişlerin tanısı, özellikle çatlak gözle görülmediğinde veya belirtiler başka diş hastalıklarıyla benzerlik gösterdiğinde zor olabilir.

Bu nedenle tekrarlayan ve nedeni belirlenemeyen diş ağrılarında, özellikle çiğneme sırasında ortaya çıkan kısa süreli ağrı veya daha önce tedavi edilmiş bir dişte devam eden şikâyetlerde ayrıntılı endodontik değerlendirme önemlidir.

Uzm. Dr. Dt. Kerem Aşkın, endodonti uzmanı olarak pulpa, kök kanal sistemi ve kök çevresi dokularını ilgilendiren problemlerin tanı ve tedavisiyle ilgilenmektedir.

Tedavi seçenekleri, dişin klinik ve radyografik değerlendirmesi sonrasında belirlenir.

Çatlak dişte özellikle çiğneme sırasında kısa süreli ağrı, ısırmayı bıraktıktan sonra ağrı veya sıcak-soğuk hassasiyeti görülebilir. Ancak kesin tanı için klinik değerlendirme gerekir.

Yapabilir. Ancak bazı çatlak dişlerde ağrı çok hafif olabilir veya yalnızca belirli bir hareket sırasında ortaya çıkabilir.

Çatlak pulpa dokusunu etkilediyse ve dişin korunması mümkünse kanal tedavisi uygulanabilir. Ancak kanal tedavisi çatlağın kendisini ortadan kaldırmaz.

Kök çatlağının konumuna, yönüne ve dişin genel durumuna göre değişir. Bazı kök kırıklarında dişin korunması mümkün olabilirken, özellikle dikey kök kırıklarında seçenekler daha sınırlı olabilir.

Bazı çatlaklar röntgende görülebilir, ancak birçok ince çatlak standart radyografilerde belirgin olmayabilir. Bu nedenle klinik muayene büyük önem taşır.

Mikroskop, bazı çatlakların daha ayrıntılı değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Ancak tek başına kesin tanı yöntemi değildir.

Hayır. Çatlağın konumu ve derinliğine bağlı olarak dişin korunabileceği farklı tedavi seçenekleri olabilir.

Çatlak bölgesindeki diş dokuları çiğneme sırasında hareket edebilir ve pulpa veya çevre dokular uyarılabilir. Bu durum kısa süreli ve belirli bir noktada hissedilen ağrıya neden olabilir.